1. Το Κοράνι και η αποκατάσταση της γυναίκας
Μία από τις πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις του Ιερού Κορανίου ήταν η αποκατάσταση της γυναίκας σε μια εποχή όπου η θέση και η αξία της αμφισβητούνταν. Η κορανική αποκάλυψη εμφανίστηκε για να τερματίσει πρακτικές αδικίας της προϊσλαμικής περιόδου και να αποδεσμεύσει τη γυναίκα από αυθαίρετους κοινωνικούς περιορισμούς.
Το Κοράνι δεν περιορίστηκε στη βελτίωση της θέσης της γυναίκας, αλλά αναγνώρισε ρητά την αξία της ως ανεξάρτητης ανθρώπινης ύπαρξης, αποδίδοντάς της δικαιώματα και τιμή σε κάθε στάδιο της ζωής της: ως κόρη, σύζυγο, μητέρα και ενεργό μέλος της κοινωνίας.
Σε μια περίοδο όπου η ανθρώπινη υπόσταση της γυναίκας αποτελούσε αντικείμενο διαφωνίας, το Ισλάμ επιβεβαίωσε ξεκάθαρα την πλήρη ανθρωπιά της, την ηθική της ευθύνη και την πνευματική της ισοτιμία με τον άνδρα.
Όπως αναφέρεται στο Κοράνι:
«Ω άνθρωποι, να φοβάστε τον Κύριό σας, ο οποίος σας δημιούργησε από μία ψυχή και από αυτήν δημιούργησε το ταίρι της και από τους δύο διέσπειρε πλήθος ανδρών και γυναικών»
(Σούρα Αν-Νισά, 4:1).
2. Κοινή καταγωγή και πνευματική ισότητα
Σύμφωνα με το Κοράνι, η κοινή δημιουργία όλων των ανθρώπων από μία ψυχή θεμελιώνει έναν βαθύ βιολογικό και πνευματικό δεσμό μεταξύ ανδρών και γυναικών. Ο άνδρας και η γυναίκα παρουσιάζονται ως ισότιμα μέλη της ίδιας ανθρώπινης οικογένειας, με κοινή καταγωγή και αλληλοσυμπλήρωση.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Προφήτης Μουχάμαντ (ειρήνη σε αυτόν) ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «οι γυναίκες είναι οι δίδυμες πλευρές των ανδρών».
Η ισότητα αυτή αποτυπώνεται με σαφήνεια και στο πνευματικό επίπεδο. Το Κοράνι δεν κάνει καμία διάκριση ανάμεσα στα φύλα ως προς τη λατρεία, την ευσέβεια και την πνευματική εξέλιξη. Η ανταμοιβή και η συγχώρεση από τον Θεό βασίζονται αποκλειστικά στις πράξεις και όχι στο φύλο.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά:
«Πράγματι, οι μουσουλμάνοι άνδρες και οι μουσουλμάνες γυναίκες, οι πιστοί άνδρες και οι πιστές γυναίκες, οι υπάκουοι άνδρες και οι υπάκουες γυναίκες… σε όλους αυτούς ο Allah έχει ετοιμάσει συγχώρεση και μεγάλη ανταμοιβή»
(Σούρα Αλ-Αχζάμπ, 33:35).
3. Κοινές αρετές και κοινωνική ευθύνη
Το κορανικό αυτό μήνυμα υπογραμμίζει ότι αρετές όπως η ειλικρίνεια, η υπομονή, η ταπεινότητα, η ελεημοσύνη και η νηστεία δεν αποτελούν «ανδρικές» αρετές, αλλά καθολικές ανθρώπινες αξίες. Σύμφωνα με την ισλαμική θεώρηση, η γυναίκα μπορεί να φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα πνευματικής εγγύτητας με τον Θεό, όπως ακριβώς και ο άνδρας.
Παράλληλα, το Κοράνι παρουσιάζει άνδρες και γυναίκες ως ισότιμους εταίρους στη φροντίδα και τη συνοχή της κοινωνίας. Μοιράζονται την ευθύνη της ηθικής επιτήρησης και της προάσπισης των κοινωνικών αξιών. Η γυναίκα δεν εμφανίζεται ως παθητικός παρατηρητής, αλλά ως ενεργό υποκείμενο κοινωνικής ευθύνης.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά:
«Οι πιστοί άνδρες και οι πιστές γυναίκες είναι σύμμαχοι μεταξύ τους. Προτρέπουν στο καλό και αποτρέπουν από το κακό…»
(Σούρα Ατ-Ταούμπα, 9:71).
3. Η ιστορία του Αδάμ: αποκατάσταση μιας ιστορικής παρανόησης
Στην κορανική αφήγηση για τον Αδάμ και την Εύα, η θεϊκή εντολή απευθύνεται και στους δύο εξίσου. Το Κοράνι απορρίπτει την ιδέα ότι η γυναίκα φέρει την αποκλειστική ευθύνη για το «προπατορικό σφάλμα», αποδίδοντας την παραπλάνηση στον Σατανά, ο οποίος στόχευσε και τους δύο:
«Ο Σατανάς τους έκανε να παραστρατήσουν…» (Αλ-Μπακάρα, 2:36).
Το λάθος, η μετάνοια και η επίκληση συγχώρεσης παρουσιάζονται ως κοινή πράξη:
«Είπαν: Κύριέ μας, αδικήσαμε τους εαυτούς μας…» (Αλ-Αράφ, 7:23).
Μάλιστα, σε άλλο σημείο το Κοράνι αποδίδει ρητά το σφάλμα στον Αδάμ (Τά-Χα, 20:121), αίροντας το στίγμα της «κληρονομικής ενοχής» που ιστορικά χρησιμοποιήθηκε για τη δικαιολόγηση της υποτίμησης των γυναικών.
4. Ισότητα στη θεϊκή ανταμοιβή
Το Κοράνι απαντά ξεκάθαρα στο ερώτημα αν το φύλο επηρεάζει την ανταμοιβή στη μετά θάνατον ζωή: δεν την επηρεάζει. Η θεϊκή δικαιοσύνη βασίζεται στην ευσέβεια και την πράξη, όχι στο φύλο:
«Δεν θα αφήσω να χαθεί το έργο κανενός από εσάς, άνδρα ή γυναίκας· είστε ο ένας από τον άλλον» (Αλ-Ιμράν, 3:195).
Καμία καλή πράξη γυναίκας δεν υποτιμάται λόγω φύλου· άνδρες και γυναίκες μοιράζονται την ίδια ουσία και το ίδιο πνευματικό δυναμικό.
5. Οικονομικά δικαιώματα και οικονομική αυτονομία
Το Ισλάμ καθιέρωσε οικονομικά δικαιώματα για τις γυναίκες αιώνες πριν από τη σύγχρονη νομοθεσία. Το Κοράνι κατοχύρωσε το δικαίωμα της γυναίκας στην κληρονομιά (Αν-Νισά, 4:7), την πλήρη κυριότητα της περιουσίας της και την ανεξάρτητη νομική της υπόσταση.
Η γυναίκα διατηρεί τον πλήρη έλεγχο των χρημάτων της είτε προέρχονται από εργασία, κληρονομιά ή προίκα και έχει το δικαίωμα να συνάπτει συμβάσεις και να υπερασπίζεται την περιουσία της νομικά. Ο γάμος δεν αναιρεί την οικονομική της ταυτότητα.
6. Η θέση της μητέρας στο Ισλάμ
Το Κοράνι αποδίδει στη μητέρα εξαιρετικά υψηλή τιμή, συνδέοντας τον σεβασμό προς αυτήν άμεσα με τη λατρεία του Θεού. Περιγράφει με έμφαση τη σωματική και ψυχική δοκιμασία της μητρότητας:
«Η μητέρα του τον κύησε με αδυναμία πάνω σε αδυναμία…» (Λουκμάν, 31:14).
Παράλληλα, το Κοράνι προβάλλει πρότυπα μητέρων πίστης, όπως τη μητέρα του Μωυσή και τη μητέρα της Μαριάμ, ενώ η ίδια η Μαριάμ αναφέρεται ως πρότυπο αγνότητας και αλήθειας (Αλ-Ιμράν, 3:42).
7. Η κόρη ως ευλογία
Στην προϊσλαμική εποχή, η γέννηση κοριτσιού συχνά συνοδευόταν από ντροπή ή ακόμα και παιδοκτονία. Το Κοράνι καταδίκασε κατηγορηματικά αυτή την πρακτική:
«Και όταν το κορίτσι που θάφτηκε ζωντανό ερωτηθεί για ποιο αμάρτημα σκοτώθηκε» (Ατ-Τακwίρ, 81:8–9).
Το Ισλάμ μετέτρεψε την κόρη από «βάρος» σε θεϊκό δώρο, ενώ ο Προφήτης Μουχάμαντ (ειρήνη σε αυτόν) συνέδεσε την καλή ανατροφή των κοριτσιών με την είσοδο στον Παράδεισο.
8. Τα δικαιώματα της συζύγου
Το Κοράνι αναγνώρισε τον γάμο ως «βαριά διαθήκη» (Αν-Νισά, 4:21) και κατοχύρωσε συγκεκριμένα δικαιώματα για τη σύζυγο: την προίκα ως αποκλειστική περιουσία της, την οικονομική μέριμνα από τον σύζυγο και την καλή μεταχείριση:
«Να ζείτε μαζί τους με καλοσύνη» (Αν-Νισά, 4:19).
Η γυναίκα διατηρεί το όνομά της, την ταυτότητά της και τη νομική της αυτοτέλεια εντός του γάμου..
9. Σεμνότητα και προστασία της αξιοπρέπειας
Το Ισλάμ αναγνωρίζει τη φυσική διαφορά των φύλων χωρίς να την μετατρέπει σε ιεραρχία. Για την προστασία της γυναίκας από την αντικειμενοποίηση, θέτει κανόνες συμπεριφοράς και ενδυμασίας, όπως τη σεμνότητα, την αγνότητα και τον σεβασμό στα κοινωνικά όρια (Αν-Νουρ, 24:30–31).
Σύμφωνα με τη θεώρηση αυτή, οι κανόνες αυτοί στοχεύουν στη διαφύλαξη της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της οικογενειακής συνοχής και της κοινωνικής ισορροπίας
Πηγη: Dr. Ali Al-Sallabi
