«Και ανάμεσα στους ανθρώπους υπάρχει εκείνος που λατρεύει τον Allah οριακά (σαν να στέκεται στην άκρη)».
Η Πίστη ως Σκοπός και όχι ως Μέσο Κέρδους
Το δόγμα (Aqidah) που έφερε ο Αγγελιοφόρος του Allah (ειρήνη και ευλογία σε αυτόν) ασπάζεται για την ίδια του την αξία και όχι για βιοπορισμό ή κέρδος, όπως κάνουν οι έμποροι με το εμπόριό τους ή οι τεχνίτες με την εργασία τους. Ο έμπορος ασκεί το εμπόριο για το κέρδος· αν του αποφέρει χρήματα, παραμένει σε αυτό και σταθεροποιείται, διαφορετικά το εγκαταλείπει και στρέφεται αλλού. Το ίδιο κάνουν οι τεχνίτες, οι γεωργοί και άλλοι. Όμως η πίστη δεν ασπάζεται για το κέρδος, αλλά για την ίδια της τη φύση, ως πίστη στον Ύψιστο Allah, ακολουθία του Αγγελιοφόρου Του και επιβεβαίωση των όσων έφερε από τον Allah.
Όποιος ασπάζεται την πίστη για την ίδια της την αξία, αυτή του χαρίζει στις δυσκολίες σταθερότητα, εδραίωση στη θρησκεία του, ηρεμία και ασφάλεια στην καρδιά του. Αυτό συμβαίνει γιατί η πίστη τού διδάσκει ότι κάθε δοκιμασία που τον βρίσκει είναι προκαθορισμένη από τον Allah και γίνεται για μια σοφία που μόνο ο Θεός γνωρίζει. Έτσι, υπομένει και παραμένει σταθερός. Αντιθέτως, όποιος ασπάζεται την πίστη για το κέρδος, αυτή του κληροδοτεί σε περιόδους κρίσης αδυναμία, ταπείνωση, υποχώρηση και αποστασία, καθώς θεωρεί ότι η πίστη αυτή τον οδήγησε στη δυστυχία και τη δυσκολία.
Το Κοράνι και η Περιγραφή του Αμφιταλαντευόμενου
Το Κοράνι ανέφερε αυτή την κατηγορία ανθρώπων που αναζητούν κέρδη μέσω της πίστης, λέγοντας:
«Και ανάμεσα στους ανθρώπους υπάρχει εκείνος που λατρεύει τον Allah οριακά (σαν να στέκεται στην άκρη). Αν του συμβεί καλό, είναι ικανοποιημένος από αυτό. Αν όμως τον βρει μια δοκιμασία, θα γίνει πάνω στο πρόσωπό του εντελώς αποστάτης έναντι της θρησκείας. Έχασε έτσι και τη ζωή του Κόσμου τούτου και τη Μέλλουσα Ζωή. Αυτή είναι η φανερή απώλεια.» (Al-Hajj: 11)
Ο Al-Wahidi ανέφερε σχετικά με τους λόγους αποκάλυψης αυτού του εδαφίου: «Οι ερμηνευτές είπαν: Αποκαλύφθηκε για ορισμένους Βεδουίνους που έρχονταν στον Αγγελιοφόρο του Allah στη Μεδίνα ως μετανάστες από την έρημο. Όταν κάποιος από αυτούς έφτανε στη Μεδίνα, αν η υγεία του ήταν καλή, τα άλογά του γεννούσαν καλά πουλάρια, η γυναίκα του γεννούσε αγόρι και τα πλούτη του αυξάνονταν, έμενε ικανοποιημένος και έλεγε: “Δεν βρήκα παρά μόνο καλό από τότε που μπήκα σε αυτή τη θρησκεία”. Αν όμως αρρώσταινε, η γυναίκα του γεννούσε κορίτσι, τα ζώα του απέβαλλαν και έχανε την περιουσία του, ο Σατανάς τον πλησίαζε και του έλεγε: “Μα τον Θεό, δεν βρήκες παρά μόνο κακό από αυτή τη θρησκεία”, και τότε αποστατούσε.»
Αποκάλυψε λοιπόν ο Allah το εδάφιο που προαναφέρθηκε.
Η Ερμηνεία του «Οριακά»
Ο Mujahid και ο Qatadah είπαν: «Οριακά» (Ala Harfin) σημαίνει με αμφιβολία. Άλλοι είπαν: Στην άκρη (σαν την άκρη ενός βουνού). Δηλαδή, μπήκε στη θρησκεία παραμένοντας στο χείλος της· αν βρει αυτό που του αρέσει, σταθεροποιείται, αλλιώς αποχωρεί γρήγορα. Ο Al-Zamakhshari είπε: «Είναι σαν αυτόν που βρίσκεται στην άκρη του στρατεύματος· αν νιώσει νίκη και λάφυρα, παραμένει, αλλιώς τρέπεται σε φυγή».
Αυτή είναι η κατάσταση εκείνου που εισέρχεται στη θρησκεία με αμφιβολία και άγχος. Αν του συμβεί καλό στην υγεία ή στην περιουσία του, ησυχάζει. Αν όμως δοκιμαστεί στην πίστη του ή αν η πίστη του τον φέρει σε σύγκρουση με άλλους, οπισθοχωρεί και επιστρέφει στην απιστία. Έτσι, χάνει τον κόσμο αυτόν (γιατί δεν πέτυχε τα κέρδη που ήλπιζε) και τη Μέλλουσα Ζωή (καθώς θα μείνει αιώνια στη Φωτιά λόγω της αποστασίας του).
Η Σταθερότητα των Πιστών στις Δοκιμασίες
Όποιος στέκεται στην άκρη (στο χείλος), πέφτει με το πρώτο σπρώξιμο, όπως συνέβη με τους υποκριτές. Στην εποχή του Προφήτη, όταν αντιμετώπιζαν δυσκολίες στη μάχη, η πίστη τους κατέρρεε και αποκαλυπτόταν το πραγματικό τους πρόσωπο. Παράδειγμα αποτελεί η στάση τους στη «Μάχη των Συμμάχων» (Al-Ahzab), όπου μόλις είδαν την πολιορκία είπαν: «…Ό,τι μας υποσχέθηκε ο Allah κι ο Απόστολός του δεν ήταν παρά απάτη!» (Al-Ahzab: 12).
Αντίθετα, οι αληθινοί πιστοί, που ασπάστηκαν την πίστη για την ίδια της την αξία, έδειξαν σταθερότητα. Όταν είδαν τους Συμμάχους, είπαν: «…Αυτό είναι που μας υποσχέθηκε ο Allah και ο Αγγελιοφόρος Του, και ο Allah και ο Αγγελιοφόρος Του είπαν την αλήθεια. Και αυτό δεν τους πρόσθεσε παρά μόνο πίστη και υποταγή» (Al-Ahzab: 22).
«Η μήπως λογαριάζετε να μπείτε στον Παράδεισο, χωρίς να δοθούν οι δοκιμασίες που από αυτές πέρασαν οι πριν από σας; Αντιμετώπισαν υποφέροντας τα πάνδεινα και τη φτώχεια και κλονίστηκε η ψυχή τους, αφού ακόμη κι ο Απόστολος κι οι πιστοί που ήταν μαζί του είπαν: Πότε θα φτάσει η βοήθεια του Allah;’ Κι όμως στ’ αλήθεια ο θρίαμβος του Allah πλησιάζει.» (Al-Baqara:214)
Συμπέρασμα και Προσευχή
Αυτό ωθεί τον πιστό να επανεξετάζει τον εαυτό του και τις προθέσεις του, ζητώντας από τον Allah σταθερότητα και ειλικρίνεια (Ikhlas). Ο Αγγελιοφόρος του Allah συνήθιζε να προσεύχεται: «Ω, Εσύ που μεταβάλλεις τις καρδιές, κράτα την καρδιά μου σταθερή στη θρησκεία Σου» (Al-Tirmidhi). Και μέρος της δέησής του (ειρήνη και ευλογία σε αυτόν) ήταν: «Και Σου ζητώ τον φόβο προς τα Εσένα (ευλάβεια) στο κρυφό και στο φανερό».
